ภูมิแพ้ทางจมูก  Allergic Rhinitis มีอาการอะไรบ้างที่เราคิดไม่ถึง

อาการท่ีทุกคนทราบดี และไม่พลาด คือ จาม น้ำมูกไหล คัดแน่นจมูก

อาการที่พบบ่อย แต่เรามักคิดไม่ถึงว่าเกิดจากโรคภูมิแพ้ทางจมูก คืออะไร

ขอให้เรียนรู้จากคลิปของคนไข้ท่านหนึ่ง  ที่ทรมาณกับอาการภูมิแพ้จมูกอย่างมาก และยินดีให้บันทึกคลิปไว้เผยแพร่ความรู้แก่คนอื่นๆครับ

คลิปอาการของคนไข้ที่มีอาการรุนแรงของภูมิแพ้จมูก

คลิปอาการคนไข้เดียวกัน หลังการใช้ยาพ่นจมูกโล่ง

อาการที่ควรทราบว่าท่านอาจเป็น ภูมิแพ้จมูกที่รุนแรง ได้แก่อาการต่อไปนี้

• อาการหวัดเรื้อรัง
• อาการเวียนศีรษะ
• อาการปวดศีรษะเรื้อรัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งปวดข้างใดข้างหนึ่ง (มักจะสลับข้าง)
• อาการหายใจไม่อิ่ม (มักต้องถอนหายใจลึกๆ หรือต้องหายใจทางปาก) อาการกระแอมบ่อยๆ หรือเสมหะลงคอ (บางรายเสียงจะแหบ) อาการคันหัวตา ขอบตาล่างบวมหรืออาจคลํ้า
• อาการกรน (เกิดเนื่องจากรูจมูกตัน ต้องอ้าปากหายใจในท่านอนหงาย) และ
• อาการอ่อนเพลียไม่สดชื่นในช่วงกลางวัน (เนื่องจากกลางคืนหลับไม่สนิท จากการหายใจไม่สะดวกเพราะรูจมูกตัน)

ดังนั้นหากมีอาการดังกล่าวนี้ อย่าลืมทดลองให้ทดลองปิดปากและหายใจทางจมูกช้าๆ หากพบว่าหายใจทางจมูกไม่ได้หรือไม่ดีพอ แสดงว่ามีเยื่อจมูกบวม หรือรูจมูกอุดตัน หากส่องจมูกดูก็ยืนยันได้ แสดงว่าผู้ป่วยรายนี้มีเยื่อจมูกอักเสบเรื้อรัง น่าจะนึกถึงโรคภูมิแพ้ทางจมูก

หากไม่แน่ใจให้ปรึกษาแพทย์นะครับ

 หายใจไม่ออก เหนื่อยง่าย

ปัญหาหายใจไม่ออก และเหนื่อยง่ายเป็นปัญหาที่พบบ่อยมากๆ มักจะนึกถึงแต่โรคหลอดลม โรคหืด โรคหัวใจ แต่มัลืมนึกถึงโรคภูมิแพ้ทางจมูกที่คัดมากๆ จนหายใจไม่สะดวก

เราจะพอแยกอาการเบื้องต้นได้อย่างไร ว่าเิกดจากรูจมูกตัน

ข้อแนะนำมีดังนี้

สาเหตุจากจมูกคัดบวมมาก เจ้าตัวอาจบอกได้ว่ามีคัดจมูก แต่มีบ่อยที่เจ้าตัวจะไม่ทราบว่าจมูกตัน ให้ทดสอบแบบง่ายๆว่า ถ้าหายใจทางปาก จะสบายขึ้นชัดเจนหรือไม่ ถ้าใช่ พอปิดปากจะหายใจแย่ลง น่าจะบ่งว่าอากาศผ่านเข้าทางจมูกไม่ได้ นอกจากนี้อาจหาไฟฉายสว่างๆมาให้ญาติหรือเพื่อนส่องจมูกดู วิธีส่องให้ใช้นิ้วหัวแม่มือดันปลายจมูกขึ้นพอควร เพื่อเปิดรูจมูกให้กว้างขึ้น และส่องไฟทีละข้างจะเห็นเยื่อจมูกบวมปิดรูได้

การพิสูจน์ว่าใช่จริงๆ ก็คือให้แพทย์ส่งอดู ดังในภาพที่เห็นข้างล่าง จะเห็นว่าจมูกบวมรุนแรงจนอากาศผ่านไม่ได้

ถ้าท่านหอบเนื่อยแล้วมีเสียงดังหื๊ดๆด้วย ให้นึกถึงโรคหืด (อ่านเพิ่มเติมในเรื่องนี้ได้)

ถ้าอายุมากหรือมีโรคหัวใจอยู่เดิม ให้นึกถึงโรคหัวใจล้มเหลว อาจจะมีขาบวมร่วมด้วย อาจจะมีนอนราบไม่ได้ต้องนอนหมอนสูงๆ (ในกรณีจมูกตันมากๆ ก็อาจจะต้องนอนหมอนสูงจึงจะหลับได้)

เคล็ดลับในการดูแลผิว 

สำหรับคุณที่เป้น ภูมิแพ้ผิวหนัง โดยเฉพาะในหน้าร้อนหรือหนาวมากๆ

1. ดูแลใ้ห้เหมือนเราดูแลทารก คงนึกภาพออกนะครับว่าจะทำยังไง แม้จะทำไม่ได้ครบถ้วนก็ให้พยายามนะครับ
2. ไม่โดนแดดร้อนจัดนานๆ ไม่อยู่ในที่ร้อนอบอา้วนานๆ
3. ทาครีมกันแดดที่ไร้น้ำหอม หรือที่มีส่วนผสมอื่นๆ
4. ไม่สปา ซาวน่า ถ้าจะทำต้องทาครีมหรือโลชั่นถนอมผิวทางการแพทย์ที่ไร้นำ้หอม
5. ไม่ขัดตัวถูตัวแรง
6. หลีกเลี่ยงการอาบน้ำร้อนหรืออุ่นมากๆ ถ้าอาบให้ทาโลชั่นหรือครีมถนอมผิวที่ไร้น้ำหอม
7. หน้าหนาวหมั่นทาครีมบำรุงผิวที่ไร้น้ำหอม
8. หลีกเลี่ยงการใช้น้ำหอม
9.  ถ้าเริ่มมีผื่นหรือเริ่มคัน พยายามไม่เกา ให้ทาครีมถนอมผิวและอาจทานยาแก้แพ้ที่ไม่ง่วง
10. ถ้าผื่นเป็นมากให้ปรึกษาแพทย์ อย่าปล่อยเรื้อรัง จะเป็นแผลด่าดำได้

บทความภูมิแพ้ โดย นพ.เกียรติ รักษ์รุ่งธรรม ในนิตยสารสกุลไทย

ตามไปอ่านได้ที่นี่ Click

หวัดเรื้อรัง

ใครเคยเป็นหวัดเจ็บคอนานๆ แล้วทานยาแก้อับเสบตลอดแต่ไม่ดีมั้งครับ ทราบไหมครับว่าเพราะอะไร

1. เป็นไซนัสอักเสบ (Sinusitis) หรือเปล่า

สิ่งแรกที่คุณต้องสำรวจดู ก็คือยังมีอาการน้ำมูกหรือเสมหะเหลืองหรือเขียวปนอยู่หรือไม่ ถ้ามีต่อเนื่องเกิน 10 วันหรือไม่ ถ้าใช้แสดงว่ายาแก้อักเสบที่ท่านใช้ไม่ได้ผล หรือเพราะว่าโพรงไซนัสตันมากหนองออกไม่หมดซะที ควรปรึกษาแพทย์ครับ

การรักษาให้อ่านเรื่องไซนัสอักเสบครับ

2. เป็นภูมิแพ้จมูก (Allergic rhinitis) กำเริบหรือเปล่า 

ถ้าหากน้ำมูกเสมหะใสขาวดีตลอด ให้สังเกตว่าจมูกตันข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้างหรือไม่ ถ้าใช้ น่าจะเกิดจากเยื่อจมูกอักเสบมากจากภูมิแพ้ ทำให้มีเมือกในคอ มีการขากเสมหะหรือกระแอมบ่อย และมีคออักเสบเจ็บคอได้นะครับ

การรักษาให้อ่านเรื่อภูมิแพ้จมูกครับ

ปวดหัว กับ ภูมิแพ้

คำถาม

มีบ่อยครั้งที่คนที่เป็นโรคภูมิแพ้จมูก จะมีอาการปวดศีรษะเป็นหายๆ หรือ กำเริบพร้อมกับอาการจมูกคัดแน่น ทำไมจึงเป็นเช่นนี้

คำตอบ

ถ้าคุณสังเกตจากภาพนี้ จะเห็นว่าจมูก และไซนัสนั้นความจริงก็คืออวัยวะที่ต่อเนื่องกัน นั่นคือเวลาหายใจ อากาศจะไปฟอกและกรอง รวมทั้งทำให้อบอุ่นในโพรงของไซนัส ก่อนจากหายใจลงไปในปอด  ดังนั้นถ้ามีภูมิแพ้กำเริบเยื่อจมูกบวมมาก หรือเป็นหวัดแทรก รูเปิดของไซนัสชุดใดชุดหนึ่งหรือทั้งหมด อาจบวมด้วยจนอุดตัน ทำให้มีความดันเพิ่มขึ้นในไซนัส จึงมีอาการปวดกระบอกตา หรือโหนกแก้ม หรือปวดศีรษะได้ มักเป็นข้างใดข้างหนึ่ง จึงคล้ายไมเกรนได้ หรืออาทั้งสองข้าง

การรักษา

ให้รักษาที่ต้นเหตุ คือลดอาการบวมของจมูก (ให้อ่านในหัวข้อ โรคภูมิแพ้จมูก เพิ่มเติม)

ไอเรื้อรัง ทำไมชอบเป็นหลังเป็นหวัด

ไอเรื้อรังหลังเป็นหวัดมีสาเหตุที่พบบ่อยดังนี้

1.โรคภูมิแพ้ทางจมูกกำเริบ

ส่วนใหญ่จะรู้มาว่าตัวเองเป็นภูมิแพ้ แต่มีไม่น้อยที่มีโรคภูมิแพ้จมูกอยู่โดยที่เจ้าตัวไม่ทราบมาก่อน หลังไข้หวัดเยื่อจมูกบวมมากและจะยุบลงช้ากว่าคนทั่วไป ทำให้มูกและเสมหะระเหยได้ยากจึงขังอยู่ด้านหลังจมูก มีการไหลซึมหรือหยดลงคอเป็นระยะ ทำให้ไอกระแอมหรือเสียงแหบได้ จะเป็นมาตอนเจอความเย็น ทานน้ำแข็ง ตอนนอนหรือก้มมากๆ การรักษาต้องรักษาภูมิจมูกจริงจังให้เยื่อจมูกลดบวม (ยาพ่นจมูก ยาแก้แพ้) ถ้าเสมหะไม่มีเหลืองหรือสีเขียวไม่ต้องให้ยาปฏิชีวนะใดๆ การรักษาต้องทำให้จมูกยุบบวมด้วยยาพ่นจมูกที่ปลอดภัย และต้องติดตามให้แน่ชัดว่าไม่มีไซนัสอักเสบ

ได้ภาพนี้แสดงว่ามีการบวมของเยื่อจมูกอย่างมากครับ  อีกภาพแสดงให้เห็นว่า มีผิวขรุขระของคอด้านขวา เนื่องจากมีเสมหะหยดซึมมาจากจมูกที่บวมเรื้อรังหลังหวัด  และมีเสมหะมากเหนียวทำให้ไหลลงคอ และไอสำลักบ่อยๆได้

2. ไซนัสอักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย

อาการจะมีเสมหะหรือน้ำมูกสีเหลืองหรือเขียว อาจจะมีหรือไม่มีปวดหัวหรือปวดไซนัสก็ได้ครับ โรคนี้เสมหะที่เป็นหนองเหล่านี้จะไหลหยดลงคอเป็นระยะทำให้ไอมากเป็นช่วงๆ เป็นมากตอนนอน ถ้าทิ้งไว้นานจะลงหลอดลมทำให้หลอดลมอักเสบ อาจไอหอบมากขึ้นได้ ในรายที่มีโรคหืดจะมีหอบหืดกำเริบได้ การรักษาให้รักษาให้พบแพทย์เพื่อให้การรักษาด้วยยาลดบวมไซนัส น้ำเกลือล้างจมูก ร่วมกับยาปฏิชีวนะ

3. โรคหืดกำเริบ

ใครที่มีโรคหืดอยู่หลังหวัดหรือระหว่างเป็นหวัด อาจทำให้หลอดลมอักเสบและมีความไวมากขึ้น จนเกิดอาการจับหืด หอบเหนื่อยได้

The first photo is a credit to David Castillo Dominici

ริมฝีปากแห้งแตก (Cheilitis)  เกิดจากอะไร

หลายคนเคยมีปัญหาริมฝีปากแห้งมากและแตกง่ายอยู่บ่อยๆ มักจะเข้าใจผิดหรือหมอบอกว่าเป็นการแพ้ ยาสีฟัน แพ้ลิปสติก

แต่ความจริงแล้ว สาเหตุมักพบบ่อยในคนที่เป็นภูมิแพ้จมูก และมีการตันของจมูก (บ่อยครั้งที่เจ้าตัวไม่ทราบว่าจมูกตัน เพราะหายใจทางปากเป็นประจำ)  ทำให้หายใจทางปากอยู่เรื่อย ริมฝีปากจึงแห้ง เจ้าตัวโดยธรรมชาติก็จะชอบเม้มหรือเลียปาก ทำให้เกิดการแดงแลดอักเสบ

วิธีพิสูจน์ ว่าเกิดจากจมูกตัน

ให้ลองปิดหรือเม้มปากสนิท และหายใจเบาๆทางจมูก หากใน 10  วินาที ทนไม่ได้ต้องอ้าปาก อย่างรวดเร็ว แสดงว่าจมูกตันมาก หากไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์ภูมิแพ้

การรักษา

หากตรวจพบว่า เยื่อจมูกอักเสบมาก ต้องรักษาที่ต้นเหตุ โดยใช้ยาทานและพ่นตามแพยท์สั่งอย่างจริงจัง ส่วนริมฝีปากที่อักเสบ ให้ทาลิปมันป้องกันไม่ให้แห้ง และการย่อยจากน้ำลาย และอาจต้องทายาเพิ่มเติมตามแพทย์สั่ง

 ไซนัสอักเสบ กับ โรคภูมิแพ้จมูก

ไซนัส คืออะไร มีกันทุกคนหรือเปล่า

คนเราทุกคน มีโพรงไซนัสหลักๆ อยู่ 4 ตำแหน่ง คือ บริเวณแก้ม ระหว่างหัวตา เหนือหัวคิ้ว และ บริเวณใต้สมอง ซึ่ง โพรงไซนัสแต่ละโพรงจะมีรูเปิดมายังโพรงจมูก ทำหน้าฟอกอากาศ และปรับอุณหภูมิความชื้นของอากาศที่หายใจผ่านจมูกให้มีสภาพเหมาะสม ก่อนจะผ่านลงไปในปอดต่อๆป

ไซนัสอักเสบ กับ ภูมิแพ้จมูก

เกิดจากเนื้อเยื่อในจมูกบวม(สาเหตุจากไข้หวัด หรือภูมิแพ้จมูกที่รักษาไม่ดี) ทำให้รูเปิดของไซนัสอุดตัน เกิดการคั่งของเชื้อโรคในโพรงไซนัส ทำให้มีอาการปวดศีรษะ ปวดโพรงจมูกหรือปวดตา มีหนองหรือน้ำมูกเขียวข้นออกมา

การรักษาไซนัสอักเสบ

ที่สำคัญคือการวินิจฉัยเร็วอย่าปล่อยเรื้อรัง การมีหวัดน้ำมูกเสมหะเหลืองเขียวเกินสัปดาห์รีบพบแพทย์ การรักษาให้จมูกโล่งยุบบวมโดยยา การล้างจมูก จะทำให้การระบายของหนองและเสมหะตกข้างออกได้ได้ดี การเลือกยาฆ่าเชื้อแบคทีเรีนที่เหมาะสม ซึ่งไม่จำเป็นต้องแรงหรือราคาแพง การใช้ยาพ่นจมูกที่มีสเตอรอยด์ที่เหมาะสมตามแพทย์สั่งจะทำให้โรคหายได้ ส่วนใหญ่มักไม่ต้องผ่าตัด ในรายที่มีหวัดเรื้อรังจากภูมิแพ้ต้องรักษาภูมิแพ้ต่อเพื่อป้องกันการกำเริบ