โรคภูมิแพ้ทางจมูก (Allergic Rhinitis)

ชื่อเรียกที่เราคุ้นเคย ได้แก่ โรคแพ้อากาศ โรคหวัดภูมิแพ้ โรคเยื่อจมูกจากภูมิแพ้ 

โรคภูมิแพ้ทางจมูก แบ่งออกตามอาการที่มาปรึกษาได้เป็น 4 รูปแบบ ดังนี้

1.กลุ่มที่มาด้วยอาการจามนํ้ามูกไหลเป็นหลัก หรือเรียกว่า Runner-Sneezer type

2.กลุ่มที่มาด้วยอาการคัดแน่นจมูกเป็นหลัก หรือเรียกว่า Blocker type

3.กลุ่มที่มาด้วยอาการทั้ง 2 แบบ หรือเรียกว่า Mixed type

4. ภลุ่มที่มาด้วยอาการอื่นๆ ที่มักไม่ใช่อาการทางจมูกโดยตรง หรือเรียกว่า Comon pitfall type (เนื่องจากบุคลากรทางการแพทย์ และผู้ป่วยเองไม่ได้นึกถึง โรคภูมิแพ้ทางจมูกเลย)

จะเห็นได้ว่าหากผู้ป่วยมาปรึกษาด้วยอาการ 3 รูปแบบแรก คงไม่ยากที่จะคำนึงถึงโรคภูมิแพ้ทางจมูก แต่กรณีที่ผู้ป่วยมาด้วยอาการในรูปแบบที่ 4 ส่วนใหญ่จะไม่นึกถึงว่าผู้ป่วยนั้นๆ มีปัญหาทางจมูกแต่อย่างไร จึงไม่แปลกใจที่มักจะพลาดที่จะวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ทางจมูก

อาการที่ควรคิดถึงว่า อาจเป็นโรคภูมิแพ้ทางจมูก

อาการต่อไปนี้ ควรนึกถึงโรคภูมิแพ้ทางจมูกด้วยเสมอ ได้แก่

-อาการไอเรื้อรัง

-อาการหวัดเรื้อรัง 

-อาการเวียนศีรษะ 

-อาการปวดศีรษะเรื้อรัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งปวดข้างใดข้างหนึ่ง (มักจะสลับข้าง) 

 -อาการหายใจไม่อิ่ม (มักต้องถอนหายใจลึกๆ หรือต้องหายใจทางปาก) อาการกระแอมบ่อยๆ หรือเสมหะลงคอ (บางรายเสียงจะแหบ) อาการคันหัวตา ขอบตาล่างบวมหรืออาจคลํ้า 

-อาการกรน (เกิดเนื่องจากรูจมูกตัน ต้องอ้าปากหายใจในท่านอนหงาย) และอาการอ่อนเพลียไม่สดชื่นในช่วงกลางวัน (เนื่องจากกลางคืนหลับไม่สนิท จากการหายใจไม่สะดวกเพราะรูจมูกตัน)

ดังนั้นหากผู้ป่วยมาปรึกษาด้วยอาการดังกล่าวนี้ อย่าลืมทดลองให้ผู้ป่วยปิดปากและหายใจทางจมูกช้าๆ หากพบว่าหายใจทางจมูกไม่ได้หรือไม่ดีพอ แสดงว่ามีเยื่อจมูกบวม หรือรูจมูกอุดตัน หากส่องจมูกดูก็ยืนยันได้ แสดงว่าผู้ป่วยรายนี้มีเยื่อจมูกอักเสบเรื้อรัง น่าจะนึกถึงโรคภูมิแพ้ทางจมูก

การวินิจฉัย โรคภูมิแพ้ทางจมูก

โดยทั่วไปอาศัยประวัติการมีอาการทางจมูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่มีคันจมูกจามเป็นชุดๆ และนํ้ามูกใสไหล (แต่อย่าลืมว่าผู้ป่วยไทยกว่าครึ่งมีอาการแบบคัดจมูก หรือแบบผสม และมีไม่น้อยที่ผู้ป่วยมีอาการรูปแบบทั้ง 4 ดังกล่าว) ร่วมกับประวัติโรคภูมิแพ้ในครอบครัว (มีเพียง 3 โรคที่ถ่ายทอดทางพันธุ์กรรม นั่นคือ โรคภูมิแพ้ทางจมูก โรคภูมิแพ้ทางผิวหนัง และโรคหืด) ก็เพียงพอสำหรับการวินิจฉัยโรคได้ อย่างไรก็ตามในกรณีที่ผู้ป่วยมาด้วยอาการคัดแน่นจมูกเพียงอย่างเดียว หรือมาด้วยอาการอื่นๆที่ไม่ใช่อาการทางจมูกโดยตรง โดยที่ไม่มีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัว (โอกาสของคนที่ไม่มีประวัติภูมิแพ้ในครอบครัว เกิดโรคภูมิแพ้ประมาณ 10%)

การจะพิสูจน์ว่าเป็นโรคภูมิแพ้ในกรณีนี้ควรแนะนำให้ตรวจทดสอบทางผิวหนังกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

โรคแทรกซ้อนที่สำคัญของโรคภูมิแพ้ทางจมูก ที่พบบ่อยได้แก่ 

-การติดไข้หวัดได้ง่าย 

-ไซนัสอักเสบ 

-ปวดศีรษะเรื้อรัง (จากรูเปิดของโพรงไซนัสต่างๆอุดตัน หรือจากไซนัสอักเสบ) 

-หูอื้อเวียนศีรษะ (อาจรุนแรงถึงอาเจียนได้)

-หูนํ้าหนวก