โรคหืด (Asthma)

โรคหืด (Asthma)คือ โรคของหลอดลมที่มีการตีบหรืออุดตันอันเนื่องมาจากมีการอักเสบของหลอดลม มีการหดเกร็งของกล้ามเนื้อหลอดลม มีเสมหะที่เหนียวออกมามาก

โรคหืด มีลักษณะสำคัญ 3 ประการ คือ

1.หลอดลมที่มีการตีบหรืออุดตันเป็นๆหายๆการตีบหรืออุดตันเกิดจาก กล้าเนื้อหลอดลมหดตัว เยื่อบุบวม มีการอักเสบ เสมหะมาก
2.มีการอักเสบเรื้อรังของหลอดลมร่วมด้วย
3.หลอดลมมีสภาพไวผิดปกติต่อสิ่งกระตุ้นต่างๆ เช่น ควันต่างๆ กลิ่นที่แรง สารก่อภูมิแพ้

ชื่ออื่นๆที่ชอบใช้เรียก "โรคหืด"

บางท่านอาจเรียก "โรคหืด" ว่า โรคหอบ, หอบหืด ความจริงแล้วผู้ที่กำลังมีอาการของ"โรคหืด"กำเริบมักจะมีอาการหอบร่วมด้วย แต่บ่อยครั้งที่เวลามีอาการน้อยๆ เจ้าตัวอาจจะได้ยินเพียง "หื้ดๆ" จากหลอดลมหรืออาจจะได้ยินเสียงดังกล่าวจากการตรวจด้วยหูฟังของแพทย์เท่านั้น และในกรณีที่มีอาการของ "โรคหืด" รุนแรงมากๆ อาจจะมีแต่อาการหอบเหนื่อยโดยไม่มีเสียง"หื้ดๆ"ได้

โรคอื่นที่อาจมีอาการคล้าย โรคหืด ได้

ต้องระวังด้วยว่าสาเหตุของอาการหอบเหนื่อยนั้นไม่ใช่เกิดจากโรคหืดเท่านั้น ยังมีสาเหตุอื่นๆอีกหลายโรค ได้แก่ โรคหลอดลมอักเสบและ/หรือถุงลมโปร่งพองจากการสูบบุหรี่ โรคหัวใจล้มเหลว หลอดลมอักเสบจากากรติดเชื้อ ปอดบวมหรือปอดอักเสบ เป็นต้น

คนไทยเป็น โรคหืด กันมากน้อยเพียงใด ?

การศึกษาของทีมกุมารแพทย์ด้านโรคภูมิแพ้ นำทีมโดย ศ. นพ. ปกิต วิชชยานนท์ พบว่ามีเด็กประมาณ 1 ใน 10 ราย หรือประมาณ 13 % มีประวัติของ โรคหืด ส่วนการศึกษาในผู้ใหญ่คาดว่า พบว่าเป็น โรคหืด ประมาณ 5% ดังนั้นคาดว่ามีเด็กไทยประมาณกว่า 1.5 ล้านคน และผู้ใหญ่ประมาณกว่า 2 ล้านคนเป็น โรคหืด จะเห็นว่า โรคหืด เป็นโรคที่พบบ่อยเช่นเดียวกับประเทศต่างๆทั่วโลก และเป็นโรคที่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและทำให้เกิดการสูญเสียทางเสรษฐกิจทั้งในระดับบุคคล ครอบครัวและระดับประเทศได้

ท่านคิดว่าท่านมีอาการของ โรคหืด  หรือไม่ ?

อาการต่อไปนี้อาจแสดงว่าท่านกำลังมีอาการของโรคหืด
1.เหนื่อยหอบเป็นพักๆ พร้อมมีเสียงวี้ดๆในปอด มักมีอาการไอ และมีเสมหะเหนียวร่วมด้วย
2.มีอาการไอ แน่น หายใจไม่ออกในตอนกลางคืน หรือเช้ามืด
3.อาการอาจกำเริบเวลาออกกำลังโดยเฉพาะในที่ที่มีอากาศเย็น-แห้ง
4.อาการดังกล่าวอาจหายได้เอง หรือต้องใช้ยาขยายหลอดลม

อาการที่เตือนว่าโรคหืดของคุณ เป็นรุนแรงอาจอันตรายถึงแก่ชีวิตได้

1.แม้อยู่เฉยๆไม่ออกแรงก็เหนื่อยหอบมาก 

2.แม้พ่นยาขยายหลอดลมแล้ว อาการไม่ทุเลา หรือดีขึ้นเพียงช่วงสั้นๆ

3.มีอาการหอบเหนื่อยจนพูดไม่เป็นประโยค

4.ใช้กล้ามเนื้อคอและซี่โครงช่วยในการหายใจ (หอบจนซี่โครงบาน)

5.ชีพจรเต้นเร็วกว่า 120 ครั้งต่อนาที

6.มีอาการม่วงเขียว หรือซึมลง

หลักในการรักษา โรคหืด

1.หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้ และสารละคายเคืองต่างๆ : ควันบุหรี่ มลพิษ

2.ออกกำลังกายสมํ่าเสมอ ในช่วงที่ไม่มีอาการหอบหืด

3.ให้ยาขยายหลอดลม เวลามีอาการหืดหอบ

4.ยาพ่นต้องใช้ให้ถูกวิธี

5.ในผู้ป่วยที่มีอาการบ่อยกว่าสัปดาห์ละ 2 ครั้ง ให้รักษาด้วย ยาพ่นสเตอรอยด์ (Steroids) ในกรณีที่ได้ยาพ่นสเตอรอยด์แล้วยังไม่ได้ผลดี แพทย์จะพิจารณาการให้ยาพ่นชนิดมียาผสม 2 ชนิด คือ มียาขยายหลอดลมที่มีฤทธิ์ยาว (long-acting beta2 agonist) ร่วมกับยาพ่นสเตอรอยด์

6.การฉีดวัคซีนภูมิแพ้ในบางรายที่ไม่ดีขึ้นจากยา

ข้อควรระวังในการรักษา โรคหืด

1.ห้ามทานยาชุดที่มี สเตอรอยด์ (Steroids) ให้ต่อเนื่องนานมากกว่า 1 สัปดาห์ เว้นแต่มีแพทย์สั่ง

2.หากมีอาการมากกว่า 2 ครั้งต่อสัปดาห์ ควรปรึกษาแพทย์

3.หากต้องพ่นยาขยายหลอดลมมากกว่า 4 ครั้ง ใน 1 ชั่วโมง แต่ไม่ทุเลา ควรรีบปรึกษาแพทย์ด่วน

จะป้องกัน โรคหืด จากภูมิแพ้ได้อย่างไร?

1.สำหรับทารกที่มีแม่เป็นภูมิแพ้ การให้นมแม่นานกว่า 6 เดือนช่วยป้องกันหืดในเด็กได้

2.หลีกเลี่ยงควันบุหรี่

3.จัดบ้านให้ปลอดไรฝุ่น สัตว์เลี้ยงมีขน ขจัดแมลงสาบ

4.หากมีโรคหวัดเรื้อรังจากภูมิแพ้ ต้องรักษาให้ถูกวิธี

5.หากมีโรคไซนัสอักเสบเรื้อรัง ต้องรักษา

6.หากแพ้ยาแก้ปวด แก้ข้ออักเสบ ต้องหลีกเลี่ยงอย่างจริงจัง

7.ออกกำลังสมํ่าเสมอ